تبلیغات
ایده لوی خلیفه لو - مطالب آذر 1396
شهید منصور رضائی
شهید عیسی منفرد ایده لو
شهید نوروزعلی سلیم نژاد
شهید حسین رضائی
شهید یدالله ابراهیمی
شهید یوسف شهبازپور
شهید ابوالقاسم صبری
شهید علی شهبازی
شهید عبدالله طهماسبی
شهید اباذر عظیم پور
شهید عزیز سلیم نژاد
شهید جاویدالاثر فریدون اسماعیل نژاد
  • کد نمایش افراد آنلاین
  • قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه لو - 1

    قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه چند سال است؟

    نویسنده : جعفر اسدی

     

    با سپاس بی پایان از پدر عزیزم جناب آقای ستار اسدی که اطلاعات ارزشمندی را در اختیارم گذاشتند.



    آقای ستار اسدی 

     

    روستای ایده لوی خلیفه لو مطابق تقسیمات کشوری از توابع دهستان آلمالو، بخش نظر کهریزی، شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی با مختصات جغرافیایی ٣٩.٢٥.٣٧ شمالی و ٢٣.٢٥.٤٦ شرقی می باشد.

    در باره قدمت و تاریخ سکنی گزینی در روستای ایده لو اطلاعات و منابع تاریخی روشنی در دست نیست و هر چه هست بیشتر  بر اساس شنیده هایی آمیخته با واقعیت و افسانه است که سینه به سینه نقل شده است و به ما رسیده است.

    برای کشف حقیقت هیچ راهی جز آزمون و خطا نیست و از طریق بررسی آثار بجای مانده طبیعی و ساخته دست بشر میتوان به کشف حقیقت درخصوص سوژه مورد بررسی ما - که قدمت روستا است - نایل آمد.

    آثار بجا مانده از گذشته میتواند به دو شکل مورد بررسی قرار گیرد.

     

    ۱- آثار مکتوب همانند دست‌نوشته ،سفرنامه، اوراق و مکاتبات اداری و دیوانی و عکس و غیره ..... که متاسفانه در مورد روستای ایده لو چندان اثر قابل توجه ای موجود نیست و یا لااقل تاکنون شناسایی نشده است.

     

    ۲- آثار و اماکن و ابنیه تاریخی موجود در محل  و آجرها و سکه های قدیمی کشف شده در روستا در سالیان ماضی و  بخصوص آثار موجود در گورستان روستا موسوم به یوخاری باش قبرستانق.

     

    انسان از زمانی که خود را شناخت با قراردادن تکه ای سنگ، چوب یا برجسته کردن خاک ، محل دفن همنوع از دست داده اش را مشخص کرد . تعلق خاطر انسان به همنوع و زندگی اجتماعی در طول زمان باعث به وجود آمدن گورستان ها شد . به این ترتیب زمانی که انسان توانست ابزار را به کار گیرد ، از آنها برای ساختن سنگ گور هم استفاده کرد و اشکالی را به وجود آورد که امروزه بقایایش را در تعدادی از گورستان های تاریخی کشورمان می توان دید .

     

    گورستانها از  لحاظ تاریخی ،فرهنگی ،معماری و باستان شناختی منابع با ارزشی به شمار میروند زیرا که از ابتدای سکنی گزینی انسان در محلی بوجود آمده اند و با توجه به حرمتی که ادیان برای اموات قایل شده  اند همواره از طرف ساکنان جهت حفظ و  حراست این مکان کوشش لازم بعمل آمده است.

    در رهگذر تاریخ پدیده های گوناگونی از زندگی بشر برای نسل های آینده به یادگار مانده است و اکنون از پس قرن ها ، سنگ نوشته ها مقاوم تر از سایر هم سلکان خود راویان تاریخ چند صد ساله و فراتر از آن ، پیام آوران هزاره های تاریخ گذشتگان ما هستند . وجود سنگ قبر بر روی قبور همواره در همه نقاط ایران به چشم می خورد و این مسئله هر چند در اکثر فرهنگها وجود دارد ، در فرهنگ دوران اسلامی ایران به عنوان یکی از شاخص های تدفین همواره مد نظر مسلمانان بوده است و با توجه به دستورالعملهای اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است . خلاصه هر جا که نشانی از ایران باشد از هنر ایرانی نیز نشانه ای وجود دارد . بررسی سنگ نوشته ها نیز علاوه بر اینکه شخصیت متوفی را معلوم میکند ، به ما کمک می کند تا به قلمرو ادبیات آن زمان نیز دست یابیم . شاید به جرات بتوان گفت متنوع‌ترین سنگ قبرها در مراغه و مناطق اطراف آن  وجود دارد و این شاید به دلیل وجود سنگ های نسبتا مرغوب و پیشینه طولانی هنر حجاری در این مرز و بوم می باشد .

     


    پلان هوایی از روستای ایده لو خلیفه و موقعیت کوه پیر و تپه خرمنلر در فرضیه ریزش کوه و دفن روستا

     

    اینک برای تعیین قدمت روستای ایده لو خلیفه ،راهی جز بررسی نمادهای موجود در گورستان روستا و آجرها و سفالهای کشف شده که تنها اثرهای بجا مانده از گذشته است وجود ندارد.

     

    الف: نمادهای موجود در گورستان یوخاری باشی

     

    در گورستان قدیمی روستای ایده لو که موسوم به یوخاری باش می‌باشد و در منتهی الیه روستا و در فاصله دوری از مساکن روستا قرار گرفته‌است چهار نوع نماد سنگی که نگارنده خود رویت کرده است مورد استفاده قرار گرفته است که ذیلا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

    ۱- مزار با نماد قوچ

    ۲- زار با نماد مثلث یا ستاره

    ۳- مزار با نماد صندوق

    ۴- مزار با نماد جوغن یا دوربین سنگ

     

     

    ۱- نماد مجسمه قوچ

    مجسمه تراشیده قوچ سنگی که در کناره گورستان و نزدیک جاده ارتباطی و رو به دشت روبرو و محل طلوع خورشید نصب شده بود و نگارنده به شخصه آن را در سالیان دور دیده ام و متاسفانه در حدود سال ۱۳۶۲ به شکل کاملا مرموزی مفتود گردید.

     


    نمونه مشابه قوچ سنگی گورستان  روستای ایده لو خلیفه


    از دوران  باستان قوچ نماد قدرت و باروری شمرده می شد که این امر در داستان ها و فولکلور اقوام و ملل باستانی منطقه و حتی اقوام ترک زبان به وضوح مشهود است.

    درباره اینکه چرا گذشتگان قوچ های سنگی را که ساختنشان آسان هم نبوده ، تراشیده اند، نقل قول های متفاوتی وجود دارد.

    خیلی ها اعتقاد دارند که این مجسمه ها نماد افراد قدرتمند و با صلابت هستند. برای همین به نشانه قدرتمند بودن فرد متوفی ، بعد از مرگشان روی مزارشان گذاشته اند. یک عده دیگر هم بر این باورند که مختص افراد قدرتمند نبوده و روی قبر افرادی که در میان مردم روستا یا شهرشان وجهه خوبی داشته و مورد محبت و علاقه مردم بوده ، کار گذاشته می شد ،بهر حال مهم ترین دلیل وجود آنها بر سر مزارها قدرتمند بودن صاحب قبر است؛ این افراد دارای درجات مختلفی از نظر مقام و منصب اجتماعی در میان مردم بودند ، افرادی که به طور مشخص قدرتمند تلقی می شدند و بعد از مرگ ،روی قبرهایشان قرار می گرفت. یکی از این افراد ایلخان بوده؛ یعنی کسی که می توانسته ایلش را هدایت کند و بر افرادش مسلط باشد. ایلخان فردی بوده که با قدرت خود ، افراد قبیله اش را رهبری و اختلافات و مشکلات میان مردم را حل می کرده است.

     مجسمه ها معمولا از جنس سنگ هایی هستند که در نزدیکی گورستان ها وجود دارند . البته تراشیدن سنگ و درآوردن شمایل  از آن کار اصلا راحتی نبوده و نیست . اگر با دقت به آنها نگاه کنید ، می بینید که همه شان به یک شکل نیستند و روی بعضی از آنها کار بیشتری  شده است.

    متأخرترین این مجسمه‌های قوچ شکل حدودا ً ۴۰۰ سال پیش از این در ابعاد یک و نیم در یک متر توسط هنرمندان ناشناس اما ماهر حجاری شده و پدید آمده‌اند. جنس این قوچ‌ها اغلب از نوع سنگ‌های رسوبی است.



    نمونه مشابه نماد قوچ سنگی گورستان ایده لو خلیفه


    قدمت قوچ های سنگی به دوران اساطیری ارتباط پیدا می کند و با توجه به اینکه از دوران قدیم قوچ ها توتم و نماد قدرت شمرده می شدند ،وجود آن ها در هر نقطه ای نشان از اهمیت آن محل دارد که نیاز به نیروی مرموز حفاظتی آن ها داشته است.

    قرار دادن قوچ ها در گورستان ها برای راندن ارواح خبیثه و شیاطین از آن محل ها و حفاظت از ارواح پاک مردگان نیز بوده  است.

    قوچ ها عمدتا روی به شرق و محل طلوع خورشید داشتند که محتملا با کیش مهر پرستی بی ارتباط نمی باشد.

    در آخرین چهارشنبه ی هر سال مراسمی آیینی در اکثر گورستان ها برگزار می شد که عمدتا برای باروری و در امان ماندن از هر نوع بیماری تا سال بعد سه بار از زیر شکم قوچ رد می‌شدند.

     

    قدمت قوچ ها را در سر ستون های تخت جمشید نیز به وضوح می توان دید به این معنی که می باید قدرت مرموز قوچ برای هخامنشیان شناخته شده و قابل باور بوده باشد تا در سر ستون ها از آنها استفاده شده باشد. قوچ های سنگی یکی از بی شمار آثار هنری و پیکر تراشی نیاکان ما به حساب تواند آمد که در روزگاران بسیار دور و دراز با دقت و ذوق بسیار تراشیده شده اند و نشان از رشد هنر حجاری در سرزمین باستانی ایران دارد  .

    مروزه روز در سراسر آذربایجان مجسمه سنگی قوچ جای پای بسیاری دارد و در بیشتر آبادی‌ها و شهرها این مجسمه‌ها دیده می‌شوند. عمده دلیل مادی این پراکندگی و جدا از باور و بینش عمومی و مردمی به استفاده از اجزاء مختلف این حیوان به عنوان نماد حیوانات اهلی و حتی غیر اهلی مرتبط با تمدن انسانی ( گاو، گوسفند و….) بوده است. گوشت لذیذ و تهیه بیشتر لوازم معیشت و زندگی مانند قالیچه‌های زیبا، لباسهای مناسب و استفاده از پوست قوچ و دیگر حیوانات اهلی که این حیوان نماد حضور آنان در زندگی انسان بوده است، از از مهمترین این اجزاء به شمار می‌آیند. قوچ همچنین برای پدران و نیاکان ما سمبل فراوانی و غلبه به شمار می‌رفته‌است.

    حضور مجسمه قوچ در خط الرأسی از بین‌النهرین تا نقطه صفر مرزی ترکیه و عراق که از ارومیه عبور کرده و با گذر از دریاچه ارومیه و ارتفاعات میشو(میشو داغی) و ارتفاعات سبلان و مشکین شهر تا دریاچه خزر نشانه گذار مسیری است که گیل‌گمش افسانه ای در آن به دنبال یافتن جاودانگی و آب حیات که به گفته منابع سومری و آشوری آب دریاچه خزر و یا همان کاسپین و یا مخلوطی از آب دریاچه ارومیه و خزر بوده‌است، طی طریق کرده‌است. دو طرف این خط و مسیر در شمال و جنوب و حتی چپ و راست آن در غرب و شرق در همه نقاط مملو از مجسمه قوچ است.

    با توجه به مطالب فوق نکته بسیار مهم این است که گذاشتن آنها روی قبرها با توجه به قیودات مذهبی اسلام در منع استفاده از مجسمه،این گمان را تقویت میکند که این سنت مربوط به گذشته‏های بسیار دور بوده و حتی قدمت آن را به دوران مذاهب اولیه باستانی و مهر پرستی و میترائیسم نیز میتوان ارتباط داد.



    موضوع: مقالات ایده لویی ها،
    [ شنبه 18 آذر 1396 ] [ 06:23 ب.ظ ] [ جعفر اسدی ]

    قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه لو - 2

     ۲- نماد مثلث یا ستاره

    سنگ قبری صاف و پهن  در ابعاد ۲۵+۲۵ که نقش مبهمی به شکل یک ستاره و یا دو مثلث روی هم قرار گرفته  بر روی آن حکاکی گردیده بود و بنده بشخصه در سال ۱۳۵۹آن را رویت کرده بودم و متاسفانه اکنون آنهم به شکل مرموزی مفتود شده است.


    نمونه مشابه سنگ مزار با نماد ستاره یا دو مثلث گورستان روستای ایده لو خلیفه

    در نماد شناسی مثلث تیز و برنده است و نشانه تهاجم ، نشانه سوزانندگی و نشانه سرزندگی است.

    مثلث نشانه آب، حیات و الهام بخش تاریخ مذاهب بیشماری در سراسر دنیاست ، نشانه دوره های سه گانه حیات : تولد ، رشد و مرگ است. از این رو نشانه سیر صعودی تکامل نیز می باشد.

    همچنین مفهوم آب ، خاک و آتش نیز یکی از مفاهیم جا افتاده برای مثلث است.

    از نظر هندیان و یونانیان وجوه مثلث بیانگر سه وجه آب و خورشید و گندم است . به همین جهت نمادی از باروری به حساب می آید و اساسا از مثلث به نمادی از جنس مونث یا مادگی تعبیر می شود.

    بسیاری از نمادهای مذهبی نیز با مثلث ایجاد گشته اند.  مثلث یکی از اشکال ارزشمند از زمانهای کهن برای بشر بوده است و یکی از اشکالی است که به کرات الهام بخش مذاهب مختلف در سراسر دنیا بوده است . شعار سه گانه “گفتار نیک، پندار نیک، کردار نیک” نیز که به دین باستانی زرتشتی ما ایرانیان باز می گردد، خود نشان دهنده جا افتاده بودن مثلث در نظام نمادین ایران می باشد.

    اگر دو مثلث بروی هم قرار گیرد تبدیل  به یک ستاره شش گوش میشود که در برخی مذاهب و تشکیلات سیاسی  بعنوان نماد استفاده میگردد از جمله در نزد پیروان مذهب یهود که از آن بعنوان ستاره داوود یاد میشود .

     

     ۳- سنگ قبر صندوقی

     

    سنگ تراشیده ای به شکل مستطیل و در ابعاد ۲۵ در یک متر و ارتفاع ۳۰سانت که به شکل صندوقی می‌باشد که خطوط روی آن محو شده است و در قسمتی نیز تعمدا شکسته شده است و خوشبختانه هم اکنون موجود می‌باشد.سابقه استفاده از این نوع سنگ نیز به دوران اسلامی می‌رسد و در بیشتر مناطق ایران یافت میشود .


    سنگ مزار صندوقی موجود در گورستان روستای ایده لو خلیفه

    در این نوع سنگ قبر مشخصات و نحوه فوت و منزلت  شخص متوفی  بهمراه آیاتی از قرآن بر روی آن حکاکی میشد.



    سنگ  مزار صندوقی موجود در گورستان روستای ایده لو خلیفه


    سنگ قبر صندوقی موجود در گورستان روستا البته فاقد حکاکی می‌باشد و شاید هم به مرور زمان و بر اثر شرایط جوی از بین رفته است ، البته یک قسمت از بالای سنگ که آثاری از خطوط بروی آن دیده میشود شکسته می‌باشد که این گمان را تقویت میکند که علامت خاصی احتمالا روی آن وجود داشته است که به مرور از بین رفته است.

     

    ۴- سنگ قبر سوراخ دار یا دوربین

     

    در باره این نوع سنگ اطلاعات زیادی یافت نشد اما سه نظریه در باره علت وجود چنین سوراخی روی سنگ مزار وجود دارد.

    زرتشتیان برای آرامش اموات خود بر روی سنگ مزار سوراخی تعبیه می‌نمودند و گندم و دیگر غلات و آب در آنجا می‌گذاشتند تا با استفاده جوندگان و  پرندگان روح شخص مدفون شاد باشد.


    سنگ مزار دوربینی یا جوغن موجود گورستان روستای ایده لو خلیفه

     

    این سوراخ کارکرد دوربین را دارد و احتمالا محل دیدگاه آن نشانگر محل قربانگاه زرتشتیان و یا قبر شخص خاصی باید باشد.

    این وسیله جوغن یا هاون برای کوبیدن گندم یا غلات دیگر است  که بعدها توسط بازماندگان متوفی به این محل حمل شده است تا نشانگر شغل شخص متوفی باشد.

     

    ب : آجرهای خشتی پخته قرمز

     

    در کند و کاو های روستا جهت ساخت و ساز  و از دل زمین بناهایی ساخته شده با آجر پخته شده بیرون آمده است که موجب حیرت شده است و گمانه زنی هایی را در باره قدمت روستا موجب شده است.

    عمویم مرحوم حاج غفار اسدی از کشف بنایی شبیه حمام و کوره آهنگری و غیره صحبت به میان آورده است ، که این آجرهای قرمز در ساخت مسجد و منجمله در احداث منزل مرحوم حاج عباس رضایی پدر آقایان  مرحوم صمصام و علیرضا و غلامحسن رضایی از آنها جهت آجر چینی استفاده شده است و هم اکنون نیز این آجرها به وفور موجود است.



    مرحوم زنده یاد حاج غفار اسدی

     

     باید توجه داشت که تاریخ آجرکاری در سرزمین باستانی ایران کنونی به زمان‌های پیش از حکومت بابل برمی‌گردد. آجر قدیمی‌ ترین مصالح ساختمانی مورد استفاده بشر پس از سنگ است. تاریخ پیدایش نخستین کوره‌های پخت خشت، برای تهیه آجر، و نیز کوره ‌های پخت ظروف گلی، برای فراهم آوردن آوندهای سفالی، با یکدیگر پیوسته است. خشت‌های پخته از هزاره چهارم پیش از میلاد بدست بابلیان ساخته می‌شده است.


    نمونه آجرهای خشتی پخته در ساخت بناهای مسکونی کشف شده در روستای ایده لو خلیفه

     

    آجر خود واژه‌ای بابلی است. در زمان بابلیان، خشت‌هایی که بر آن فرمان‌ها، منشورها و قوانین را می‌‌نوشتند نیز، آجر نامیده می‌شده است ، کوره‌‌های پیدا شده در شوش قدمت استفاده از آجر به عنوان مصالح ساختمانی در ایران را نشان می‌دهد.

     

    آجرکاری در دوران‌های مختلف تاریخی پس از اسلام به پنج دوره تقریبی بشرح زیر تقسیم شده است.

     

    دوران اول (سامانی، غزنوی، ال زیار و  آل بویه)

    دوران دوم (سلجوقیان و خوارزمشاهیان)

    دوران سوم (ایلخانیان، تیموریان و آل مظفر)

    دوران چهارم (صفویه)

    دوران پنجم (زندیه و قاجاریه)

     

    آجرکاری در بناهای مسکونی موجود در بافت‌های تاریخی شهرهای فعلی آذربایجان  اکثراً به دوره سوم و چهارم یعنی بعد از سلجوقیان تعلق دارند که نمونه بارز آنها گنبد سرخ مراغه و دیگر بناهای تاریخی این شهر است و یقینا این صنعت تاثیرات خود را بر مناطق دیگر آذربایجان نیز گذاشته است.

    باید توجه داشت که ساخت و پخت آجر ارتباط مستقیمی با نوع خاک موجود در محل دارد و با توجه به خاک رسی منطقه و وجود دو رودخانه قرنقو و ایده لو چای یقینا دوره درخشانی از بناهای آجری در منطقه وجود داشته است و با توجه به حکومت ایلخانیان و توجه ای که به ساخت و ساز نشان میدادند اثرات آن در مناطق اطراف نیز مشهود است.



    موضوع: مقالات ایده لویی ها،
    [ شنبه 18 آذر 1396 ] [ 06:21 ب.ظ ] [ جعفر اسدی ]

    قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه لو - 3

    پ: حمام و لوله های سفالی آبرسانی

     

    آقای ستار اسدی گواهی می‌دهد که «« هنگام بازسازی مسجد روستای ایده لو و پس از کندن زمین در عمق یک و نیم متری زمین آثاری از محوطه ای نمایان شد که دارای کوره ومحوطه ای با کاشیکاری دیواری و  دو حوضچه با عمق ۵۰ سانت  با لعاب کاشی آبی رنگ بود که این محوطه شباهت بسیار زیادی به حمام داشت و از آنجا نیز تعداد بسیار زیادی آجر خشتی پخته خارج شد.

    با بررسی بیشتر در  محوطه و با کمال شگفتی  سفالهایی لوله مانند  به طول نیم متر و قطر ۱۵ سانت که بشکل استادانه ای بهم قلاب و چفت شده بودند نیز کشف شد که به سمت محلی بنام گوزه لر که در خارج روستا و دارای چندین چشمه آب معدنی می‌باشد امتداد داشتند و به نوعی کار آبرسانی به این محوطه کشف شده  را بر عهده داشتند.از محوطه گوزه لر هم بخشی از لوله های سفالی به سمت محلی بنام خان لیک کشیده شده بود ،این لوله ها در محل کشف شده پس از طی مسافتی حدود ده متر در سطح نزدیک زمین سپس به طرف عمق زمین و زیر مسجد امتداد پیدا کرده و دسترسی به آنها دشوار میشد.

    در محل گوزه لر نیز در اطراف چشمه سوراخی در زمین بود که یکبار از سر کودکی آب چشمه را بطرف آن منحرف نمودیم که با گذشت مدتها این سوراخ لبریز نگردید و این گمان را تقویت میکند که کانالهای آبرسانی زیر زمینی به طرف محل خان لیک بوده است»»



    نمونه مشابه کانال های سفالی انتقال آب زیر زمینی در روستای ایده لو خلیفه

     

    با توجه به بقایای آثار به دست آمده به نظر می‌رسد  که این سفالها نیز در همین منطقه تولید و پخته شده‌اند.  زمانی که آن‌ها را یافتیم همچنان در داخل هم قرار گرفته و متصل بودند و متاسفانه بر اثر سهل انگاری این لوله های سفالی بازیچه دست کودکان گردید اما آجرها در بنای مجدد مسجد بکار رفت.»»

    مطابق مستندات تاریخی استفاده از شبکه آبرسانی چون قنات توسط بشر سابقه دیرینه دارد اما  شروع   استفاده از لوله های سفالی جهت انتقال آب به دوره ساسانیان تعلق دارد و بعدها عموما در همه نقاط کشور مناطق مسکونی دارای شبکه آبرسانی زیر زمینی جهت انتقال آب بوده اند.

     

    اما چه‌ بر سر این بناها آمده است؟؟

     

    این رازی است که بر ما مکشوف است و سوالی بی پاسخ.

    بزرگان روستا بنقل از پدران خود از داستان‌هایی در باره  مدفون شدن روستا در دل خاک صحبت میکنند.

    آقای ستار اسدی گواهی می‌دهد:

    ««عمویم مرحوم حسن نجاری از دوران کودکی خود داستانی تعریف میکند که پس از ویرانی روستا مدتی را در روستای گنج آباد سکونت داشتند و ایده لو مدتها غیر مسکونی بود و بعدها بتدریج به روستا برگشته اند و منجمله به روشنی بیاد می آورد که در اطراف چشمه آق بلاغ نیزار بوده است که با کودکان دیگر این نیزار را محل  بازی خود تبدیل کرده بودند»»

     

     با بررسی های تاریخی مشخص می‌شود که آخرین حادثه ای که در آذربایجان اتفاق افتاده است و قدرت دفن یک روستا را داشته است زمین‌ لرزهٔ وحشتناکی  است که در سال ۱۷۷۴ میلادی برابر  ۱۱۹۲ هجری قمری و ۱۱۵۳ هجری شمسی و در دوران پادشاهی سلسله افشاریه  سراسر منطقهٔ آذربایجان و به‌خصوص شهر تبریز را لرزاند و از شدت ویرانگری به «بلای وحشتناک» شهرت یافت و بنا به نقل قول زیر تا دوازده فرسنگ هیچ دیواری بر جای نماند و این همان زلزله است که موجب ریزش گنبدهای مسجد کبود تبریز شد.

     

    در کتاب «ریاض‌الجنه» در این‌باره آمده‌است:

     

    ......... زلزلهٔ تبریز بود که شب شنبه سلخ ذی‌حجةالحرام سنهٔ ۱۱۹۳ تامهٔ هجری تخمیناً دو ساعت از شب مزبور گذشته، اتفاق افتاد. به مرتبه‌ای انهدام به شهر و نواحی روی داد که همهٔ ابنیهٔ عالیه و آثار مستحکمهٔ قدیمه از مدارس و مقابر و معابد و

    عمارات و رباطات بالمره خراب گردید؛ از آن جمله شنب‌غازان و مسجد صاحب‌الامر و مسجد جهانشاه و مسجد جامع و مدرسهٔ سیدحمزه و مدرسهٔ صادقیه و طالبیه بود که ثانی‌اثنین یکی از آن‌ها را در کل روی زمین چشم دوربین روزگار ندیده بود، همگی انهدام یافته بی‌اغراق دیواری به بلندی یک وجب نماند و تخمیناً دوازده فرسخ از اطراف به تبعیت شهر انهدام یافت.

     

    آیا دفن روستا در زیر خروارها خاک بواسطه این زلزله بوده است؟

     

    در باره مدفون شدن روستا البته نظر دومی هم وجود دارد که علت مدفون شدن روستا را  رانش و ریزش کوه پیر که در بالای روستا قرار دارد و اصولاً روستا در دل این  کوه ساخته شده است میدانند  ،البته این رانش نیز می‌تواند ارتباط مستقیمی با همان زلزله پیش گفته داشته باشد یا اینکه قبل از زلزله و بر اثر خالی شدن پی کوه اتفاق افتاده باشد.

    بررسی های ریخت شناسی محل نیز وقوع این حادثه را تایید میکند از قبیل موقعیت زمین در محل خرمنلر،کشف اطاقهای آجری در زمین مرحوم غضنفر رزمی در مجاورت خرمنلر،وجود گورستان قدیمی با سنگهای غول پیکر در محل موسوم به خان لیک و.

     

    الله اعلم

     

    نتیجه گیری:

    از مطالب پیش گفته میشود چنین نتیجه گیری کرد که سابقه سکونت انسانی در روستای ایده لو حتی میتواند تا دوران‌های قبل از ظهور زرتشت نیز قدمت داشته باشد زیرا که بسیاری از این نمادها  با دین مهر پرستی که گستره وسیعی از غرب آسیا را زیر نفوذ خود داشت ارتباط پیدا میکنند.

    اما همه اینها میتواند فرضیه باشد که البته اثبات آن نیز بسیار مشکل است و نیاز به بررسی فیزیکی و باستان شناسی دارد، اما یک نکته آشکار است که در این مکان چنان تمدنی وجود داشته که از آجر در بنا و لوله در شبکه آبرسانی زیر زمینی استفاده می‌کرد . اکنون با توجه به قرائن پیش گفته و  اینکه آخرین مجسمه های ساخته شده قوچ در مناطق مختلف و بنابه اسناد و منابع معتبر حداقل قدمتی ۴۰۰ساله دارند و همچنین شروع دوره استفاده از لوله های سفالی به دوران ساسانیان و دوران  اولیه اسلامی  مربوط میشود ، بنابراین و در بدبینانه ترین  حالت برای سکونت در محل فعلی روستای ایده لو خلیفه میتوان قدمتی بین ۴۰۰ تا ۱۰۰۰سال قایل شد.

     

    فراموش نکنیم که هیچیک از نقوش و اشیای دورانهای پیش از تاریخ، و بخشی عظیم از نقش و نگار آثار دورانهای تاریخی نخستین، و دوران اخیر و اسلامی جنبه تزیینی صرف و به اصطلاح «دکوراتیو» نداشته و جملگی برآمده از نیازها و باورها و آیین‏های جامعه‏ای بوده که آنها را تولید می‏کرده است. به عبارت دیگر، این اشیای منقوش و مصالح مورد استفاده  دربردارنده اسطوره‏ها و نمادها و نیازهای ادوار تاریخی مشخص و متمایزی است که بازتاب اوضاع و احوال خاص و طرز زندگی یک جامعه انسانی است.

     

     

     

    سوال بسیار مهم:

    آیا ساکنان فعلی روستا  بازماندگان همان ساکنان قبل از رانش زمین و یا  زلزله و دفن روستا هستند یا بازماندگان مهاجرین جدید به روستا هستند؟

     

    مرحوم اژدر صبری از دوران کودکی خود خاطره ای بیاد می آورد که روزی پیرمردی محاسن سفید و غریب در کنار چشمه قرمیزی بلاغ مویه کنان از دودمان و ایل تبار خود که ساکن در همین روستا بودند فغان میکرد،پیری که نه کسی را شناخت و نه کسی او را شناخت.

    واین حکایت همچنان باقی است ......

     

     

    جعفر اسدی_پاییز 1396



    موضوع: مقالات ایده لویی ها،
    [ شنبه 18 آذر 1396 ] [ 06:06 ب.ظ ] [ جعفر اسدی ]

    میلاد پیامبر مبارک

    [ چهارشنبه 15 آذر 1396 ] [ 01:03 ب.ظ ] [ کریم شیرینی ]
    رفتن به بالای صفحه